Natuurlijk is het geen pretje als je je baan kwijtraakt. Of er geen kunt vinden. Of als je je inkomen ziet dalen en de kleine geneugten moet opgeven die het dagelijks leven af en toe een sterretje geven.

En we beginnen nog maar pas. De echte gevolgen – voor werkgelegenheid, inkomen en overheidsuitgaven - van wat begon als een financieel probleem, moeten nog komen. Waarom schrijf ik dan nu al dat het nog maar even moet duren ? We proberen toch juist om niet in de put te raken en met maatregelen zo snel mogelijk door het dal heen naar een zonnige toekomst te gaan ?

Het punt is: de economische crisis is het gevolg van een ander soort crisis. Een spirituele.
De toenemende welvaart van de afgelopen jaren is het gevolg van het opvoeren, dankzij handige  uitvingen als computer en internet, van de productie. Dat heeft geen zin als de afname niet meegroeit. Die groeide daarom wel mee. Welvaart, noemen we dat.
Die welvaart bestaat uit een hoge kwaliteit van basisvoorzieningen en verder een gigantische hoeveelheid overbodige en semi-overbodige spullen en activiteiten. De omloopsnelheid van die producten wordt steeds hoger. Wat vorig jaar in de mode was, kan nu echt niet meer. Mobieltjes zonder internet zijn zoooo 2007. Media Markt in Sterspotjes: ‘Nu elke avond……kopen kopen kopen koopavond !!’ Gisteren zag ik een fantastische aanbieding: een tv scherm van 1,2 bij 2 meter; nú voor slechts 4000 euro !! Portret van jonge schaatsster: ‘Mijn hobby’s zijn: tv kijken en shoppen.’
Shoppen. Ook Femke Halsema doet het. OK, ze is er tenminste eerlijk over. Maar als we nieuwe laarsjes nodig hebben om ons goed te voelen, wat zegt dat dan over onze benadering van het leven ? Dat bedoel ik met spirituele crisis.

De spiraal was: meer, hogere verwachtingen, nog meer, willen profiteren van hogere verwachtingen, nog veel meer. Dat loopt spaak op als de verwachtingen te ver vooruit lopen op de werkelijkheid. Nu dus.

President Obama knokt deze dagen voor zijn stimuleringspakket van 850 mijard dollar. Het is begrijpelijk dat hij en de Europese regeringsleiders grijpen naar het wapen van stimulering van werkgelegenheid en lastenverlaging voor de burger. Dan houdt deze meer over en kan hij dus meer besteden. En zo jagen we de economie weer aan. Kopen kopen kopen. Banken worden zelfs bekritiseerd vanwege de hoge rentes op spaartegoeden. Daardoor gaan meer mensen sparen en dat is slecht voor de economie. (Terwijl die economie juist instortte omdat mensen te weinig spaarden en op de pof leefden. We doen het ook nooit goed).

Kortom, het economische antwoord op de crisis is: op de oude voet doorgaan maar dan nog iets meer. En hoe sneller hoe beter.

Is er een alternatief ?

Jawel. Het verhaal is niet nieuw: Duurzame welvaart. Cradle to cradle. Delen. Tevreden zijn. Beter i.p.v. meer. Morele en geestelijke waarden i.p.v. materialisme en economische logica.

Daar komen we niet zonder pijn en moeite. En ook niet in een of twee jaar. Toch, liever dan onszelf z.s.m. uit de crisis kopen, zouden we die kant op kunnen gaan.

Vandaar: laat de crisis nog maar even duren. We hebben die tijd nodig voor bezinning en lessen trekken uit het verleden.  

Peter Van Kan