De Amerikaanse singer/songwriter Kirtana komt in juni naar Nederland. Ze geeft concerten op 8 juni op het Eigentijds Festival en op 6 juni in Amsterdam.
In onderstaansde speelse doch serieuze uitwisseling met Peter van Kan gaat Kirtana in op de vraag waar het allemaal vandaan komt. 

Wat zijn je favoriete soorten muziek?

Elke soort muziek die waar voelt, die een expressie van het hart is. Het kan in ieder genre zijn. Het kan een simpele uitdrukking van vreugde zijn, of de verwoording van een ervaring. Ik denk dat ik niet eens perse spirituele muziek prefereer, maar muziek die me raakt, om wat voor reden dan ook, zolang het oprecht voelt.

En wat is het dan dat je raakt in muziek?

(stilte)

Ze denkt na.

Als ik wist wat het was, dan zou ik er waarschijnlijk een product van maken en het via het internet verkopen. Ik bedoel, als ik precies wist wat het was dan kon ik het in een formule gieten.

OK, dus je weet het niet?

Ik weet het niet. Ik zou alleen kunnen beschrijven hoe het me beïnvloedt. Wil je dat ik erover theoretiseer?

Ja.

Weet jij wat jou raakt?

Nou, ik ben jou aan het interviewen.

(Lachend) Dat weet ik. Maar nu interview ik jou.

Ik denk dat wat me feitelijk raakt uiteindelijk een resonantie is die gecreëerd wordt. Als een stemvork. Ik word aangetrokken door die resonantie, of hij roept iets in me op dat ik kan herkennen en beleven als de beschrijving van een bekend gevoel. Of misschien zijn er geen woorden en dus geen betekenis, maar pakt het een essentie of energie die mijn emotioneel lichaam doordringt.

Het is zo moeilijk onder woorden te brengen…. Ik denk dat uiteindelijk ik een aspect van mijn Zelf zie in de kunst die me raakt. Het is een soort liefde voor mijzelf. Ik wordt aangetrokken door mijn eigen essentie.

Zou je dat schoonheid noemen, of is schoonheid een aspect daarvan?

Ik zou zeggen dat schoonheid een aspect daarvan is. Maar schoonheid heeft voor mij vaak een visuele component. Ik zou bijvoorbeeld het woord schoonheid gebruiken in relatie tot een ervaring in de natuur. Maar ik zal het niet zo snel gebruiken om een gevoel te beschrijven.

Is dat te volgen? 

Ja.

Dus, al kan schoonheid een gevoel van waardering of zelfs eerbied oproepen, bij mij komt het vaak binnen via het zien. Het is als met het Sanskriet woord ‘satchittananda’, dat vele verschillende kwaliteiten van bewustzijn omvat. Je kunt je afstemmen op het intelligentie-aspect van bewustzijn (chit), of je kunt intunen op het liefdes- of gelukzaligheidsaspect (ananda). En je kunt de zelf-reflectie die plaatsvindt, schoonheid noemen.

Dus…als iemand met liefde zingt……

Dan is dat is prachtig; dat heet schoonheid.
(Stilte en dan barsten beide in lachen uit)

Is schoonheid in het oor van de luisteraar?

Als een boom omvalt in het bos en er is niemand om het te horen, maakt hij dan geluid? Je kent die vraag wel. Ik denk dat het zo zit. Iets kan alleen als mooi beleefd worden als er iemand is om te beleven.

En planten?

Wat is er met planten?

Tellen zij ook als ‘iemand’? Planten kunnen muziek beleven.

Elke vorm van leven die schoonheid kan beleven, natuurlijk.

OK.

Ik weet niet hoe je dat meet. Ik weet dat planten gevoelig zijn, maar hoe weet je dat ze schoonheid kunnen beleven?

Ik zei ‘muziek beleven’.

Da’s waar.

Ze groeien naar sommige soorten muziek toe en van andere soorten af.

Juist. We weten natuurlijk niet zeker dat er naartoe groeien betekent dat ze ervan houden. Maar of ze nu muziek echt waarderen of niet, doet er misschien niet toe. Op zijn minst worden ze erdoor beïnvloed. Alle levensvormen reageren op de energiefrequentie van hun omgeving, of ze zich nu van het effect bewust zijn of niet.

OK, maar dan kom ik terug op de vraag. Want als je je niet bewust bent van de harmonie, is schoonheid dan nog steeds in het oor van de luisteraar?

Je wordt nog steeds beïnvloed door een geluid dat je hoort, of je je er nu van bewust bent of niet, denk ik. Zo lang je bij bewustzijn bent, punt.

Als ‘in leven’?

Als in leven en niet in slaap. Maar ik denk…… je hebt misschien niet een mentaal oordeel over of wat je hoort mooi is of niet, maar ik denk dat je het ervaart als ofwel prettig of als disharmonieus.

Dus de schoonheid is dan niet in dat wat harmonieus is?

Ik denk dat het ook daarin is. Ik denk dat het niet alleen in het oor van de waarnemer is, maar ook in dat wat waargenomen wordt.

Dus je was gewoon nog niet klaar met het antwoord?

Nee, ik antwoordde slechts op een deel van je vraag. Je vroeg niet “is schoonheid alléén in het oor…..”

Da’s waar. (gelach) Bijdehand hoor.

Is er muziek die je ooit mooi vind maar nu niet meer?

Dat denk ik niet. Ik denk dat als het me ooit raakte en ik het weer hoorde, het me opnieuw zou raken.

OK, dan nu jij als muzikant.

Nu ik?

Als muzikant.

OK.

Waarom jij? Waarom heb jij het vermogen om….

Waarom niet?

OK.

Heeft niet iedereen dat?

Zou je dan zeggen dat je talent los staat van jou als persoon?

Ik weet niet zeker of ik dat begrijp.

Jij bent een persoon; je hebt zekere eigenschappen en talenten enzovoorts. Zou je ook geen muzikant kunnen zijn geweest?

Nou, theoretisch zou ik denk ik wel ‘geen muzikant’ kunnen zijn geweest, zolang ik een andere vorm van creatieve expressie had gevonden. Ik geloof niet dat ik ‘niet creatief’ zou kunnen zijn.

En wanneer je muziek maakt…. Waarschijnlijk zul je zeggen “die maak ik niet; die geef ik door’?

Of ik ontvang wat uitgezonden wordt, ja. 

Geef je dan door vanaf waar jij bent of vanaf daarboven?

Ja, ik kan zeggen dat wat door me heen komt van boven me komt. Natuurlijk betekent ‘boven’ eigenlijk niets, omdat het een ruimtelijk concept is, maar ik voel wel wat je bedoelt, dus daar antwoord ik op.

En dan wordt mijn specifieke zenuwstelsel gebruikt als een geleider voor God of Zelf of het Mysterie. Mijn training, elke schrijverscursus die ik ooit deed, elke ervaring die ik had in mijn leven, de meningen die ik over alles gevormd heb, mijn manier van naar de wereld kijken, mijn temperament. All deze dingen kleuren en vormen wat door me heen komt. Maar hoe meer ik uit de weg blijf, hoe meer het instrument ‘ik’ gebruikt kan worden op de hoogst mogelijke manier. Dan kunnen zelfs de specifieke eigenschappen van mijn persoonlijkheid gebruikt worden om iets unieks te schappen. Het mooie van individuatie is dat geen twee mensen ooit op dezelfde manier kunnen scheppen, ook al komt alle inspiratie uit één bron.

Het komt allemaal uit één bron?

Ja.

Terwijl je speelt, ervaar je dan schoonheid?

Ja

Dus je bent gewaar, je bent aanwezig, je bent er, bewust van de schoonheid die door je heen komt?

Ja.

Ontroert het je terwijl je zingt?

Soms, ja. Maar soms ben ik zozeer een deel ervan, dat ik niet geraakt wordt. Omdat ik er niet genoeg van gescheiden ben om erdoor geraakt te worden.

Dan bén je het?

Ja, soms ben ik er één mee. Maar soms beleef ik het ook. Terwijl ik beleef, kan ik spirituele instructie krijgen, of kan ik een sterke emotionele ontlading beleven. Vaak begint iets door te komen dat iets in me raakt en dan kan ik het eerste uur dat ik het lied schrijf zitten huilen. Maar als ik het plan op zou vatten om een lied te schrijven dat een emotionele laag mij moet doen ontladen, dan zou het niet werken. Dus het proces van een nummer schrijven ervaar ik als onderricht en expressie en catharsis. Soms allemaal tegelijk.

OK, dus je zegt dat het allemaal uit één bron komt. En je zegt dat het je gebruikt. Dan kiest het jou dus ook? Of kiest het wie er maar toevallig beschikbaar is?

Ja, het kiest mij. Ik kies het. Ik weet niet wie wie kiest.

Dus je kunt niet zeggen of het naar jou komt of jij naar het?

Beide.

Als het jou gebruikt, moet het intelligentie bezitten. Kent het jou?

Het IS mij.

Je gebruikt jezelf?

Ja, uiteindelijk wel.

OK, ken je dan jezelf?

Ja. (pauze) Steeds dieper.

OK, steeds dieper, Maar je zei eerder dat het van boven je komt. Dus, voordat je jezelf zo goed kende als je nu doet, kende ‘het’ je al zo goed als je nu jezelf kent? Kun je me volgen?

Ik denk niet dat ik dat beantwoorden op een manier die het verstand bevredigt. Uiteindelijk ken ik mezelf, heb ik mezelf altijd gekend en zal ik mezelf altijd op dezelfde manier kennen. Er is een soort gelijkblijvende kwaliteit in hoe ik mezelf ken. Maar ik geloof dat manifestatie in menselijke vorm met zich meebrengt een ander soort kennen en ervaren van wie we werkelijk zijn. En in die zin duiken er steeds nieuwe manieren op van mezelf zien. Maar op het diepste niveau van kennen, is het Zelf onveranderlijk. Het zal misschien klinken alsof ik mezelf tegenspreek……

Nee, ik begrijp het. En tenslotte, in uiteindelijk zin is dit gesprek niet aan het plaatsvinden, dus. De vraag op een menselijk, aards niveau opvattend: Heb je het gevoel dat de bron van je muziek zich van jou bewust is op een manier dat jij dat niet van jezelf bent?

Ik ervaar de bron van mijn muziek en de bron van de hele schepping als puur bewustzijn, dat altijd bewust van mij is. Net zoals ik me bewust ben van jou. En ik ben me bewust van dit bewustzijn. Andere gewaarzijnstoestanden komen en gaan binnen dit bewustzijn – slaap en droom enz. En ik zal me niet altijd bewust herinneren dat mijn bron bewustzijn is, maar toch ben ik me bewust van bewustzijn dat via mijn zenuwstelsel naar buiten kijkt. En dat noem ik wie ik ben. Zelf. Dus ik ben me ervan bewust en het is zich bewust van mij. Want het IS mij. 
 

Terugkomend op een kwestie waar we het eerder over hadden. Maar ik wil het graag op de band. Is er een grens aan schoonheid, of aan wat schoonheid kan doen?

 Ik zie niet in hoe je een grens aan schoonheid kunt stellen.

Ik vraag niet naar een grens stéllen maar…

Ik zie gewoon niet hoe dat zou kunnen. Dus ik zou zegen nee, er is geen grens, want hoe zou je kunnen zeggen ‘Dat is het; dat is zo mooi als ooit maar mogelijk zal zijn. OK jongens, we kunnen allemaal naar huis. Geen songs meer schrijven; geen poëzie meer. Het is al gedaan; iemand heeft het gehaald; het is voorbij.'

(gelach)

Het woord grens heeft trouwens alleen betekenis voor het denken. Maar als de bron oneindig is, dan is er geen limiet aan schoonheid.

Zeker. Maar de bron van menselijk leven is oneindig..

Juist

…maar mensen kunnen toch niet harder lopen dan 9,87 over honderd meter.

Ja, en?

(gelach)

Het is maar dat je het weet.

Licht heeft ook een bepaalde snelheid, inderdaad.

Ik bedoel, we leven in een wereld van limieten.

In feite niet. Als je echt diep in quantummechanica en fysica en relativiteit duikt. Je weet wel, tijd is relatief en dus..

Dat weet ik. Einstein kwam tot die conclusie. Maar hij kon ook niet harder lopen dan pakweg 17.9 op de 100 meter.

Hij kon niet harder lopen. Maar tijd had geen betekenis, dus hoe kun je dan zeggen dat er een limiet was aan hoe hard hij kon lopen? Het gebeurde allemaal in een flits, toch?

(gelach) We praten alleen over limieten binnen het concept van tijd en ruimte.

Ja. Welnu, vind jouw muziek niet ook plaats binnen de grenzen van tijd en ruimte?

Ik weet het niet. Ik weet het niet. Misschien. Ik weet niet of het zich alleen daar afspeelt.

Ik zei niet ‘alleen’, ik zei ‘ook’.

(Gelach)

Weet je, er zou een grens kunnen zijn aan de schoonheid die de menselijke geest kan ervaren.

OK.

Dat zou kunnen. Maar geen grens aan schoonheid, lijkt me. Maar dat is mijn verstand dat een mening vormt. Ik weet het niet.

Je voelt de volgende vraag al aankomen. Als er geen grens is, waarom is mijn muziek dan niet mooier dan hij is?

Misschien is hij mooier dan je denkt.

OK, jouw muziek dan.

Maar wie bepaalt hoe mooi iets is? Waardoor wordt dat bepaald? Er kan iemand zijn die jouw muziek ervaart als de mooiste expressie die hij ooit heeft gehoord. Dus wie ben jij dan om te zeggen dat het niet mooi genoeg is of mooier zou kunnen zijn? Het komt terug bij schoonheid die in het oor van de luisteraar is. Je kent misschien je eigen schoonheid niet; het is misschien te intiem voor jezelf, weet je, als een uitdrukking van wie je bent.

OK, maar ziend dat muziek en schoonheid in muziek, en harmonie in muziek, een effect hebben op levende wezens. En hoe mooier, hoe sterker het effect….

Misschien, ja. Maar hoe meet je dat? Dat is het punt. Ik bedoel, je probeert maatstaven en limieten vast te stellen. En dat zijn mentale concepten, dat is wat bedoel te zeggen.

Nou ja, ik vraag niet ‘waar is de grens?'

Dat is waar. Maar ik zou die dan toch moeten kunnen vaststellen. Want als er een limiet is, dan kunnen we hem theoretisch vinden ook. En we zouden het er dan waarschijnlijk allemaal over eens kunnen zijn. (gelach)

Weet je, als je een wedstrijd hield ‘Wie kan de mooiste, ontzagwekkend ontroerende muziek maken?' dan zouden waarschijnlijk geen twee mensen het erover eens zijn.

Daar ben ik niet zo zeker van . Ik bedoel, Bach wordt over het algemeen beschouwd als de grootste componist.

Ik weet niet of ik het daar wel mee eens ben.

Ik zei ‘over het algemeen’, dus je wordt overruled. (gelach) Ik bedoel, het is duidelijk dat er iets zit muziek is dat er is, dat herkenbaar is en dat voorbij gaat aan persoonlijke smaak of persoonlijk wat dan ook.

Maar dat zou nog steeds niet door iedereen op dezelfde manier ervaren worden, dus… Maar ja, er kan overeenstemming zijn over schoonheid.

Daarom kopen mensen jouw CD; men is het erover eens dat je muziek mooi is.

Dit komt weer terug op die resonantie. Niet iedereen koopt mijn CD’s.

Nog niet…

Niet veel 16 jarige jongens kopen ze. Weet je, het is een frequentie waardoor mensen aangetrokken woeden als ze op dezelfde golflengte zitten, denk ik.

OK, misschien is dat het antwoord. Er is geen grens aan schoonheid, alleen is er niemand die op de golflengte zit van …

Ja, misschien is het als met onze oren. Je weet hoe die een zeker bereik hebben en we daarbuiten niets kunnen horen. Maar dieren kunnen veel hogere en veel lagere frequenties horen. Hetzelfde geldt voor ons visuele vermogen. Er zijn dieren met ongelofelijke visuele vermogens. Misschien is het hetzelfde met het vermogen om schoonheid waar te nemen.

Maar het komt toch weer aan op het fysieke mechanisme. Jeweetwel, het brein en het zenuwstelsel en de zenuwen en de zenuwuiteinden. Zoals het met voedsel op de smaakpapillen aankomt.

Zou er geen muziek kunnen zijn die zo mooi is dat het ego van elke aandachtige luisteraar erdoor vernietigd wordt?

Ik denk dat dat mogelijk is. Waarom niet? Ik zie niet in waarom dat niet zou kunnen gebeuren. Tenzij het zo ver buiten het horend vermogen ligt dat het niet binnen komt. Dus misschien moet je op een bepaalde frequentie zitten om het te kunnen ervaren. Maar ik denk dat we het erover eens zullen zijn dat muziek het vermogen heeft om volledig te transformeren. En hoe hoger de frequentie, hoe dieper de mogelijke transformatie.

Dus je schrijft een helend vermogen toe aan muziek?

Ja.

Heb je het gevoel dat jouw vermogen om schoonheid door te geven is veranderd in de loop der tijd?

Ik denk dat het verdiept is. Maar ik kan me vergissen; misschien is het hetzelfde gebleven. Maar het lijkt me dat…. Mijn ervaringen zijn verdiept en mijn begrip ook, en dus is wat ik doorgeef theoretisch beïnvloed door die verandering in mij. Maar misschien niet; ik kan er niet objectief over zijn.

Ik vroeg ook niet naar een objectief antwoord. Dus wat is je gevoel erover?

Dat het verdiept is. Ik denk dat dat geldt voor iedereen die lang genoeg op deze planeet heeft geleefd om pijn en schoonheid en intensiteit en liefde en de dood van vrienden te ervaren. En elke soort van levenservaring die de persoonlijkheid en het bewustzijn beïnvloedt, breekt het hart meer en meer open. Dus het vermogen om een intensere en scherpere soort schoonheid uit te drukken is er dan vanzelf.

Mag ik terugkomen op je talent? Waarschijnlijk een vraag die je niet echt kan beantwoorden, maar misschien kun je er toch iets over zeggen. Waarom heb jij dit talent? Waarom hebben sommige mensen een talent voor het maken of doorgeven van schoonheid, en anderen niet? Ben je met dit talent geboren denk je?

Ik zou zeggen van wel. Ik bedoel, ik ben geboren met een verlangen om uit te drukken. Ik kan me herinneren dat ik heel jong was en mezelf wilde uitdrukken en gedichten schrijven en muziek componeren. Die creatieve impuls is denk ik geërfd. Ik voel dat het mijn dharma is, en dat is me duidelijk sinds ongeveer mijn tiende jaar.

Gebeurde er toen iets speciaals?

Ik wist het gewoon.

Nee, ik wist altijd dat ik dit wilde doen en op een of andere manier had ik op die leeftijd meer helderheid over hoe de rest van mijn leven eruit zou zien. Ik wist het gewoon.

Maar wat het waarom betreft, ik bedoel, waarom hebben basketballers hun talent en hebben tuinmannen hun talent en liefde voor hun werk? Ik denk dat het ene bewustzijn dat wij zijn, gewoon van diversiteit houdt. En dat is deel van de schoonheid; verschillende bloemen in de tuin. We willen niet dat ze allemaal roze zijn en netjes 5 blaadjes hebben. We hebben allemaal iets unieks.

Is er nog iets dat je wil zeggen?

Nee, ik ben sprakeloos.

Heb je een wens voor jezelf en je muziek

Ik wens dat mijn liederen de mensen vinden waar ze toe aangetrokken worden, en andersom.

OK, dank je.

www.kirtana.com

Who You Really Are, by Kirtana